Speculaas

Speculaas is een typische Hollandse lekkernij die vooral rond de tijd van het Sinterklaasfeest wordt gegeten. De naam “speculaas” kent een aantal achtergronden. Het gebruik van speculaas tijdens het Sinterklaasfeest speelt daarbij ook een rol. Het Latijnse woord “speculator” betekent vertaald: “hij die alles ziet”. Het is ook de bijnaam van Sint Nicolaas. Ook kan speculaas een verwijzing zijn naar het Latijnse woord “speculum”, wat “spiegel” betekent. Een speculaas wordt gemaakt op een koekplaat en zo ontstaat er een speculaaspop die het spiegelbeeld is van de afbeelding op de plaat. De koekplaat of plank (de originele speculaaskoekvormen waren gemaakt van hout) vertonen Bijbelse voorstellingen, of historische gebeurtenissen en uiteraard taferelen die te maken hebben met het Sinterklaasfeest.

Een andere verwijzing van de naam van de koek zijn de kruiden die de karakteristieke smaak aan speculaas geven. De speculaaskruiden bestaan uit een mengsel van kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemom en witte peper. Daarnaast zit er in speculaas bruine suiker. De koek wordt gemaakt door boter te mengen met bruine basterdsuiker. Dit wordt weer gemengd met bloem en bakpoeder. Men laat het deeg een langere tijd rusten in een koude omgeving zodat de smaken er goed intrekken. Daarna wordt het deeg in de vormen gedaan en gebakken in de oven. De koek heeft een vaste structuur.

Speculaas wordt voornamelijk gemaakt van bovenstaande ingrediënten. Sommige Belgische fabrikanten gebruiken geen of nauwelijks speculaaskruiden en noemen het product “speculoos”. De naam lijkt veel op de Franse benaming “spéculoos”. Toch zou het ook kunnen duiden op specu-loos, dus zonder speculaaskruiden. Hasselt is daarbij heel bekend om de “Hasseltse speculaas”, in 1870 ontwikkelt door de plaatselijke bakker Antoine Deplée. Speculaasproducten zijn onder andere: amandelspeculaas, roomboterspeculaas, kruidnoten, speculaasbrokken, speculaaspop en gevulde speculaas (gevuld met spijs). Speculaas is verkrijgbaar in de supermarkt en bij de bakker. In december is er een groot assortiment aan gebak en koek waarin de speculaaskruiden zijn verwerkt. Speculaas bewaart u het beste in een afgesloten (koek)trommel.

Gebruik in de keuken

Speculaas is een lekkernij en kan als traktatie tussendoor worden gegeten. De speculaaskoekjes kunnen ook als broodbeleg tussen de boterham worden gegeten. Men kan ook goed zelf speculaasproducten maken. Speculaaskruiden kunnen ook verwerkt worden in desserts (pudding) of bijvoorbeeld in ijs. U kunt zelf speculaaskruiden maken door 50 gram fijngemalen kaneel met 15 gram gemalen nootmuskaat, 10 gram gemalen kruidnagel, 10 gram gemalen gember, 5 gram gemalen peper en 5 gram gemalen anijs te mengen. Dit mengsel kan langere tijd bewaard worden in een goed afgesloten pot.

Soorten

amandelspeculaas, roomboterspeculaas, kruidnoten, speculaasbrokken, speculaaspop en gevulde speculaas (gevuld met spijs)